Viskon Kumaş | Üretim Süreci, Özellikleri ve Kullanım Alanları

Viskon olarak da bilinen rayon, selülozdan elde edilen yarı sentetik bir elyaf. İpeğe olan benzerliği ve sağladığı birçok fayda sayesinde, moda dünyası ürünlerini hazırlarken sıklıkla viskon kullanmayı seçiyor.

Bu yazımızda viskon kumaşın özelliklerini, kullanım alanlarını, bakımını, üretim sürecini ve çevresel etkilerini inceleyelim.

Viskon Nedir? | Nasıl İcat Edildi?

19. yüzyılın ortalarında, doğal ipeğin miktarı sınırlı olduğundan pahalıydı. Bilim insanları, ipek kumaşın parlak görünümünü ve yumuşak dokusunu daha ucuz bir şekilde elde etme ihtiyacı duyuyorlardı. 

Fransız mühendis Hilaire de Chardonnet, yapay ipeğin patentini alan ilk kişi. 1870’lerin sonlarında, bir salgın Fransız ipek böceklerini yok ediyordu. Chardonnet ve Louis Pastor, ipek böcekleri için bir çare bulmak üzere birlikte çalışıyorlardı. Bu denemeler sırasında Chardonnet, gerçek ipeğin yerini alabilecek potansiyele sahip nitroselülozu keşfetti. Bu keşfin önemini anlayan Chardonnet, üzerinde çalışmaya devam etti. 

1889 Paris Fuarı'nda, yeni icadını “Chardonnet ipeği” (soie de Chardonnet) olarak tanıttı. Ancak bu üründe kullandığı malzemeler son derece yanıcıydı. 

1880'lerde İngiliz bilim adamları Charles Frederick Cross, Edward John Bevan ve Clayton Beadle tarafından daha güvenli ve kullanışlı bir yöntem keşfedildi. Odun hamurunu yoğun bir sıvıya dönüştürmek için bir süreç geliştirdiler ve yapışkan kıvamı nedeniyle bu maddeye “viskon” adını verdiler. Mayıs 1892'de bu işlem için patent aldılar. 

İngiliz Courtaulds Fibres şirketi, Kasım 1905'te ilk ticari viskon rayonunu üretti. Bu işlem hızla Avrupa ve ABD'ye yayıldı ve viskon, büyük miktarlarda üretilen ilk sentetik elyaf haline geldi. 

Peki rayon neyden yapılıyor? Rayon, rejenere selülozdan üretilen yarı sentetik bir kumaş. Aslında odun hamurundan elde ediliyor. Kumaş haline gelmeden önce bazı kimyasal işlemlerden geçmesi gerekiyor.

Viskon Kumaş Nedir? | Üretim Süreci 

Elyaf oluşumu için hayati öneme sahip doğal madde olan selüloz, odun hamurlarında bulunuyor. Bu hamurlar çam, kayın, okaliptüs ve hatta bambu gibi çeşitli ağaçlardan elde edilebiliyor.

Daha sonra odun hamuru, kostik soda olarak da bilinen sodyum hidroksit ile karıştırılıyor. Bu işlem, odun hamurunu kahverengi, yumuşak ve süngerimsi bir malzemeye dönüştürüyor; buna alkali selüloz deniyor. Malzeme yıkandıktan ve temizlendikten sonra dinlenmeye bırakılıyor.

Elyaf üretimi için, hamur önce karbon disülfür ile işleniyor ve ardından sodyum hidroksit içinde çözülüyor; bu işlem sonucunda “viskon” adı verilen bir çözelti elde edilmiş oluyor.

Filamentleri eğiren bir makine olan iplik başlığına viskon çözeltisi geçiriliyor ve bu sayede rejenerasyon selüloz olarak bilinen madde oluşturuluyor.

Viskon lifleri, kalan kimyasalları ortadan kaldırmak için yıkanıyor. Son olarak, lifler dokunuyor veya örülerek kumaş haline getiriliyor. 

Peki bu rayon kumaş nasıl kullanılıyor? Kumaşın özelliklerine daha yakından bakalım ve viskonun esnek olup olmadığı veya nefes alabilir olup olmadığı gibi soruları cevaplayalım.

Viskon Kumaşın Özellikleri ve Kullanım Alanları

Hafif, dökümlü, parlak görünümlü ve pürüzsüz bir dokuya sahip bir kumaş arıyorsanız, viskonla asla yanılmazsınız. Bu kumaş oldukça uygun fiyatlı. Çok daha düşük bir maliyetle lüks bir hava yaratmayı başarıyor. İşte bu yüzden %100 viskon kumaş çok geniş bir kullanım alanına sahip. 

• Viskon gerçekten çok hafif bir malzeme ve cilde yapışmıyor. Yapısının hava geçirebilir olması sayesinde nefes alabilir bir yapısı oluyor. Bu da onu elbiseler ve bluzlar gibi yazlık kıyafetler düşünüldüğünde akla ilk gelen kumaşlardan biri yapıyor. 

• Viskon rayon ısıyı tutmaz, ancak su ve ter konusunda süper emici. Bu yüzden spor giyim ve tişörtler için harika bir seçim.

• Viskon giysiler ipeksi bir dokuya sahip. Lüks bir dökümün yanında dokusu da çok yumuşak ve cilt için nazik bir yapıda. 

• Viskon kumaş, pamuk, polyester veya likra gibi farklı kumaşlarla uyumlu bir yapıda. Bu da kumaşın dayanıklılığını artırıyor ve kırışıklıkları en aza indiriyor. 

• Rayon malzemeler harika bir şekilde boyanabilir, bu da canlı, parlak ve zengin renkler ortaya çıkarıyor. 

• Kumaşlar için viskon üretimi, gerçek ipekle çalışmaktan önemli ölçüde daha ucuz bir seçenek.

Tüm bu özellikleri sayesinde viskon kumaş, pek çok farklı alanda tercih ediliyor. Yazlık giysiler söz konusu olduğunda, viskon kumaşlar moda dünyasında etekler, bluzlar, elbiseler, astarlar ve pantolonlar gibi ürünlere son derece uygun. Yüksek emiciliği sayesinde spor giyim için de biçilmiş kaftan.

Viskon, hoş yumuşaklığı ve güzel ışıltısı sayesinde perdeler, döşemelik kumaşlar, yastık kılıfları ve yatak çarşafları gibi ev tekstili ürünlerinde sıklıkla kullanılıyor.

Viskon Kumaş Bakım Önerileri

Viskon giysilerinizden uzun süre keyif alabilmeniz için bazı bakım önerileri:

• Giysileri ters çevirerek yıkayın. Hassas kumaşlar içinse her zaman çamaşır torbası kullanmanız en iyisi. 

• Yıkama sıcaklığını 30 derece veya altında tutun, hassas yıkama programını seçin ve sıkma ayarını en düşük seviyeye getirin. 

• Viskon, yıkandığında %3-5 oranında çekebiliyor, ancak ütüleyerek orijinal şekline geri döndürebilirsiniz. 

• Renkli giysiler için renkli çamaşır deterjanı kullanın. Beyaz deterjan, sadece beyaz giysiler için kullanılması gereken bir tür ağartıcı içerebilir. 

• Ayrıca, renkli giysiler ilk yıkamada renk verebilir. Bu nedenle, benzer renklerle yıkamanız en sağlıklısı. 

• Giysilerinizi doğrudan güneş ışığı altında değil, bir kurutma askısında kurutun. Doğrudan güneş ışığı renk solmasına neden olabiliyor. 

• Kurutma makinesi kullanmak çok fazla enerji tüketebiliyor, giysilerinizin çekmesine ve daha çabuk yıpranmasına yol açabiliyor. Ayrıca, kurutma askısını tercih etmek çok daha sürdürülebilir bir tercih.

• Viskon giysilerinizi, henüz biraz nemliyken ters çevirip düşük ısı ayarında ütüleyin. Zorlu kırışıklıklar için taşınabilir bir buhar makinesi işe yarayabilir.

• Viskon lekelerini temizlemek için, lekenin üzerine doğrudan biraz sıvı deterjan sürün. Nemliyken lekenin gücü yarı yarıya azaldığından, ovmak veya fırçalamaktan kaçının. Elle durulayın, ardından yıkama talimatlarını izleyin.

  
  

Viskon Kumaş ve Sürdürülebilirlik

Selüloz elde etmek, karmaşık kimyasal karışımlar gerektiriyor . İster sıvı ister zehirli gaz salınımı şeklinde olsun, bu maddeler üretim alanlarında çevreyi ciddi şekilde kirletebiliyor.

Ekolojik sorunlara yol açmanın ötesinde, bu sonuçlar aynı zamanda bu fabrikaların yakınında çalışan veya yaşayan insanların sağlığı için de bir tehdit oluşturabiliyor.

Günümüzde moda markaları ve tekstil üreticileri, LENZING™ ECOVERO™, Birla EcoSoft ve TENCEL™ Lyocell gibi çevre dostu viskon elyaflarını tercih ediyorlar. Çevresel etkiyi ciddi miktarda azaltan bu yeni yaklaşımlar, geri dönüştürülebilir kaynaklar ile sürdürülebilir kereste kullanımını barındırıyor.

Üstün kaliteli, performans odaklı ve çevre dostu kumaşlar üreterek, Nil Tekstil olarak moda ile sürdürülebilirliğin bir arada var olabileceğini kanıtlamayı hedefliyoruz.

Kaynakça

MasterClass, Jan29 2022, Fabric Guide: What Is Viscose? Understanding Viscose Fabric and How Viscose Is Made, https://www.masterclass.com/articles/fabric-guide-what-is-viscose-understanding-viscose-fabric-and-how-viscose-is-made

K. Tiringer, 07.01.2025, 7 Things You Need to Know About Viscose, https://www.ispo.com/en/trends/7-things-you-need-know-about-viscose

Wikipedia contributors. (2025, October 4). Rayon. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:52, October 7, 2025, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rayon&oldid=1315004156